Với tủ bếp Shaker sơn màu ở TP.HCM, cánh MDF chống ẩm phay liền một tấm thường ít lỗi hơn cánh làm khung gỗ thật. Lý do nằm ở mối ghép: gỗ thật co lại mùa khô, nở ra mùa mưa, lớp sơn phủ kín không co theo được nên nứt thành đường mảnh ngay chỗ đố ngang gặp đố đứng. Gỗ thật chỉ thật sự đáng tiền khi chủ nhà muốn thấy vân gỗ, sơn lau dầu hoặc sơn trong.
Câu hỏi này hay bị trả lời theo kiểu "gỗ thật thì sang hơn". Sang thì có, nhưng cánh Shaker là kiểu cánh lộ mối ghép rõ nhất trong mọi kiểu cánh, nên cũng là kiểu dễ lộ lỗi nhất. Chọn sai vật liệu, sau một mùa mưa, mười hai cánh tủ có thể có mười hai vết nứt chạy dọc bốn góc khung.
Bài này đi từ cấu tạo một cánh Shaker, so ba cách làm đang có ở xưởng Việt, rồi chỉ những câu cần hỏi và những chỗ cần soi khi nhận hàng.
Cánh Shaker gồm những phần nào?
Một cánh Shaker đúng nghĩa gồm năm mảnh: hai đố đứng chạy suốt chiều cao, hai đố ngang kẹp giữa, và một tấm pano phẳng nằm lọt lòng, thấp hơn mặt khung vài li. Không đường chỉ, không phào, không vát cạnh cầu kỳ. Kiểu cánh này gắn với nhóm tín đồ Shaker ở Mỹ thế kỷ 18 và 19, những người làm đồ gỗ theo tinh thần bỏ hết thứ không cần dùng. Vì quá đơn giản nên nó không gắn với một thời nào, và vì thế ít lỗi mốt.
Chính sự đơn giản đó làm tỷ lệ trở thành tất cả. Bản đố quá mảnh trông như cánh kính thiếu kính, bản đố quá to trông như cánh tủ đồ sơ cấp. Nhiều mẫu cánh Shaker của Mỹ để bản đố quanh 5,5 đến 7,5 cm; con số chính xác nên chốt theo chiều rộng cánh, không áp một cỡ cho mọi cánh. Cánh hộc kéo thấp, cao dưới 15 cm, thường bỏ hẳn pano, chỉ làm tấm phẳng, vì khung bốn phía sẽ nuốt hết mặt.
Ở xưởng Việt, cùng một bản vẽ có ba cách ra cánh. Cách thứ nhất là lấy một tấm MDF dày rồi cho máy CNC phay lõm phần giữa, tạo dáng khung mà không có mối ghép nào. Cách thứ hai là cắt MDF thành các thanh đố, ghép với tấm pano MDF mỏng, rồi sơn. Cách thứ ba là làm khung gỗ tự nhiên ghép mộng với pano gỗ hoặc pano MDF phủ veneer.
Ba cách này nhìn từ xa giống nhau, nhưng chúng hỏng theo ba kiểu khác nhau. Hiểu kiểu hỏng của từng loại thì sẽ biết chọn loại nào cho bếp nhà mình, và biết soi chỗ nào khi nhận hàng.
So sánh ba cách làm cánh Shaker ở xưởng Việt
Bảng dưới đặt ba cách làm cạnh nhau theo những tiêu chí chủ nhà ở TP.HCM hay hỏi nhất.
| Tiêu chí | MDF phay liền một tấm | MDF ghép khung | Khung gỗ tự nhiên |
|---|---|---|---|
| Mối ghép lộ ra | Không có | Có, bốn góc | Có, bốn góc |
| Nứt sơn ở mối ghép | Không có chỗ để nứt | Ít, MDF gần như không co ngót | Dễ gặp nhất nếu sơn phủ kín |
| Góc trong của pano | Hơi tròn theo đầu dao phay | Vuông sắc | Vuông sắc |
| Chịu nước ở cạnh | Phụ thuộc lõi chống ẩm và sơn kín cạnh | Như cột bên trái | Tốt hơn MDF nếu gỗ đã sấy kỹ |
| Hợp với kiểu hoàn thiện | Sơn màu đặc | Sơn màu đặc | Sơn trong, lau dầu để lộ vân |
| Trọng lượng cánh | Nặng vừa | Nặng vừa | Nặng, cần bản lề tốt |
Điểm đáng nhớ: nếu đã định sơn màu đặc như xanh rêu, xanh navy, trắng ngà thì vân gỗ bị che hết, cái được duy nhất của gỗ thật là cảm giác "gỗ thật" khi biết, còn cái mất là rủi ro nứt mối ghép.
Vì sao khung gỗ thật sơn màu hay nứt chân chim?
Gỗ tự nhiên co và nở chủ yếu theo chiều ngang thớ, rất ít theo chiều dọc thớ. Ở cánh Shaker, thớ đố đứng chạy dọc, thớ đố ngang chạy ngang. Đúng chỗ hai thanh gặp nhau, một bên co theo chiều này, một bên co theo chiều kia. Lớp sơn phủ liền mạch qua mối ghép không giãn theo được, nên sinh ra một đường nứt mảnh như sợi tóc.
Ở TP.HCM, nguyên nhân hay gặp là chênh lệch giữa mùa mưa ẩm và những tháng nắng khô, cộng với máy lạnh chạy liên tục trong căn hộ. Gỗ được sấy chưa tới độ ẩm cân bằng với nơi dùng thì sẽ còn co thêm sau khi lắp, và vết nứt thường lộ ra trong vài tháng đầu. Thợ có kinh nghiệm hiểu điều này, nhưng khách thường chỉ thấy khi đã nghiệm thu xong.
Có cách giảm: để pano "nổi" trong rãnh, không bôi keo cứng pano vào khung, để nó có chỗ nở; sơn từng mảnh trước khi ráp; hoặc chủ động cắt một đường chỉ nhỏ ở mối ghép để vết nứt nếu có sẽ nằm trong đường chỉ. Nhưng không cách nào xoá được chuyện gỗ thở. Xưởng nào hứa "gỗ thật sơn kín không bao giờ nứt" thì nên hỏi lại họ dựa vào đâu.
Ngược lại, nếu hoàn thiện bằng sơn trong hoặc dầu lau, một khe mảnh ở mối ghép trông như một phần tự nhiên của đồ gỗ, gần như không ai để ý. Đó là lý do cánh gỗ thật hợp với Shaker màu gỗ hơn là Shaker sơn màu.
Chọn MDF sơn thì hỏi xưởng những gì?
Lõi ván là loại nào. MDF thường dùng cho tủ áo khô ráo được, nhưng tủ bếp dưới, đặc biệt khoang chậu rửa, nên dùng lõi chống ẩm. Cùng là "lõi xanh" vẫn có bản tiêu chuẩn thường và bản đạt chuẩn phát thải E1, giá chênh rõ, nên ghi tên bản cụ thể vào báo giá.
Độ dày cánh. Cánh phay liền cần tấm đủ dày để sau khi phay phần pano vẫn còn cứng. Hỏi xưởng phay sâu bao nhiêu và phần còn lại dày bao nhiêu; phần pano quá mỏng dễ cong khi cánh cao.
Hệ sơn và số lớp. Hỏi rõ là sơn gốc nước, sơn PU hay sơn hai thành phần, bao nhiêu lớp lót, bao nhiêu lớp phủ, có chà nhám giữa các lớp không. Một dòng "sơn PU cao cấp" trên báo giá không đủ để so hai xưởng.
Sơn kín cạnh và mặt sau. Nước vào MDF chủ yếu qua cạnh và qua lỗ khoan bản lề. Cánh chỉ sơn mặt trước, mặt sau dán giấy hoặc để mộc là chỗ phồng đầu tiên sau vài lần lau bếp.
Góc trong của pano. Dao phay tròn nên góc trong cánh phay liền luôn hơi bo. Hỏi xem mẫu để biết bo nhiều hay ít; muốn góc vuông sắc thì phải đi theo cách ghép khung.
Phần lõi lộ ra sau khi phay. Chỗ phay lộ thớ MDF xốp hơn mặt tấm, ăn sơn nhiều hơn. Xưởng làm kỹ sẽ lót thêm lớp ở vùng này; làm ẩu thì sơn xong vùng pano sần hơn khung.
Màu pha theo mã nào. Xin mã màu theo bảng màu của hãng sơn và một tấm mẫu sơn thật trên MDF, không duyệt màu qua màn hình điện thoại.
Cách xử lý khi sơn sứt. Sơn màu đặc sẽ có ngày sứt ở cạnh. Hỏi xưởng có để lại một ít sơn đúng mã để dặm không, và nên ghi điều này vào biên bản bàn giao.
Kiểm cánh Shaker khi nhận hàng
Nên kiểm ngay lúc thợ còn ở nhà, trước khi ký biên bản. Cần một đèn pin điện thoại và mười lăm phút.
- Soi đèn pin nghiêng. Chiếu đèn gần như song song mặt cánh. Mặt sơn tốt phẳng đều; vết chảy sơn, vết nhám, bụi dính sẽ hiện ra rõ dưới ánh sáng xiên.
- Nhìn bốn góc khung. Với cánh ghép, nhìn kỹ đường gặp nhau của đố đứng và đố ngang, xem đã có nứt sợi tóc chưa. Nứt ngay khi mới giao là dấu hiệu gỗ hoặc sơn chưa ổn.
- Lật mặt sau và sờ cạnh. Cạnh và mặt sau phải được sơn hoặc phủ kín, không lộ thớ MDF. Sờ cạnh dưới của cánh tủ dưới, chỗ nước hay đọng nhất.
- Đặt thước lên mặt cánh. Cánh cao trên 70 cm kiểm cong vênh bằng thước nhôm thẳng. Cánh cong sẽ đóng không khít, khe hở giữa hai cánh lệch nhau.
- So màu dưới ánh sáng nhà mình. Đem tấm mẫu đã duyệt đặt cạnh cánh thật, xem dưới cả đèn trần lẫn ánh sáng cửa sổ. Lệch màu giữa các mẻ sơn là chuyện có thật.
- Ghi lại bằng ảnh. Chụp từng cánh, đánh số. Nếu vài tháng sau có nứt hoặc phồng, ảnh ngày nhận là bằng chứng rõ nhất khi làm việc bảo hành.
Nên chọn loại nào cho từng chỗ trong nhà?
Tủ bếp dưới, nhất là khoang chậu rửa và khoang cạnh máy rửa chén, là nơi khắc nghiệt nhất. Ở đây MDF chống ẩm phay liền, sơn kín sáu mặt là phương án ít rủi ro. Nếu nhà muốn gỗ thật, cân nhắc chỉ dùng gỗ thật cho tủ trên và đảo bếp, còn tủ dưới khu ướt vẫn dùng MDF chống ẩm cùng màu.
Tủ áo, tủ sách, tủ trang trí phòng khách ít gặp nước, chênh ẩm cũng nhẹ hơn. Ở những chỗ này, cánh MDF ghép khung cho góc vuông sắc, nhìn đúng tinh thần Shaker hơn cánh phay liền, đáng để trả thêm công.
Gỗ thật sơn trong hoặc lau dầu hợp với phòng ăn, đảo bếp, tủ đứng làm điểm nhấn. Những món này được nhìn gần và được chạm nhiều, cảm giác vân gỗ thật tạo khác biệt rõ. Còn nếu đã quyết sơn kín một màu đặc cho cả bếp, phần tiền chênh để làm khung gỗ thật thường đáng chuyển sang phụ kiện tốt hơn: bản lề giảm chấn, ray hộc kéo ra hết.
Muốn so hai phương án cho công bằng, cách nhanh nhất là gửi kích thước mặt bằng bếp, ảnh hiện trạng và ảnh mẫu cánh mình thích qua hotline 0918 832 283 hoặc email [email protected], đề nghị xưởng TuBep.com báo cả hai phương án MDF sơn và khung gỗ thật trên cùng một bản vẽ, ghi rõ loại ván, hệ sơn và số lớp, để so cùng một thước đo. Xưởng có sẵn ván thường, E1 và CARB P2 để chọn theo ngân sách; thời gian sản xuất khoảng 1–3 tuần tuỳ quy mô, bảo hành 1–3 năm tuỳ hạng mục.
Câu hỏi thường gặp
Cánh Shaker MDF phay CNC có bị coi là hàng rẻ tiền không?
Không hẳn. Phay liền một tấm là cách làm phổ biến cho cánh sơn màu vì không có mối ghép để nứt. Điểm khác biệt nằm ở lõi ván, độ dày và hệ sơn, không nằm ở việc có phay hay không.
Cánh gỗ thật sơn màu nứt ở góc thì có sửa được không?
Sửa được bằng cách trám, chà và dặm sơn, nhưng gỗ vẫn co nở theo mùa nên vết nứt có thể quay lại. Cách bền hơn là cắt chủ động một đường chỉ ở mối ghép rồi sơn lại, để khe nằm gọn trong đường chỉ.
Pano cánh Shaker nên lõm sâu bao nhiêu?
Thường chỉ vài li, đủ để thấy bóng đổ của khung. Lõm quá sâu tạo rãnh đọng bụi và dầu mỡ ở bếp, lau khó hơn.
Cánh tủ bếp dưới có nên dùng gỗ tự nhiên ở TP.HCM?
Dùng được nếu gỗ đã sấy kỹ và hoàn thiện kín, nhưng khu chậu rửa vẫn là chỗ rủi ro cao. Nhiều nhà chọn gỗ thật cho tủ trên và đảo, còn tủ dưới khu ướt dùng MDF chống ẩm cùng màu.
Có thể làm cánh Shaker bằng melamine hoặc laminate không?
Melamine và laminate là tấm phủ phẳng, không ôm được rãnh phay sâu, nên muốn dáng Shaker thường phải sơn hoặc dùng màng phủ chuyên cho bề mặt phay. Hỏi xưởng xem mẫu thật trước khi chốt.
Có nên chọn cánh Shaker cho cả tủ trên lẫn tủ dưới?
Phổ biến nhất là cả hai cùng kiểu cho liền mạch. Bếp hẹp có thể để tủ trên cánh phẳng cùng màu cho nhẹ mắt, giữ dáng Shaker ở tủ dưới và đảo.
